Uit het op maandag 21 september verschenen HBSC-onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut blijkt dat het aandeel jongens in het voortgezet onderwijs dat positief tegenover homoseksualiteit staat, tussen 2021 en 2025 daalde van 40 naar 22 procent. Bij meisjes ging het van 78 naar 51 procent.

“Dit is een forse achteruitgang”, zegt Ricardo Brouwer, voorzitter van COC Midden-Gelderland. “We hebben het over jongeren die nu in de klas zitten en ontdekken op wie ze verliefd worden. Als de acceptatie onder hun leeftijdgenoten zo sterk daalt, maak ik me zorgen over de ruimte die zij voelen om daar open over te zijn. Zij moeten weten dat hun school en hun gemeente achter hen staan.”

Ook in de regio neemt de veiligheid af

De zorgen spelen ook in Gelderland. Aan de Welzijnsmonitor LHBTIQA+ 2025 van de Radboud Universiteit en Vizier deden meer dan 3500 inwoners van Gelderland en Overijssel mee. Zij ervaren minder acceptatie in onder meer hun buurt, tijdens het uitgaan en bij sportactiviteiten. Ook voelen zij zich onveiliger dan in 2023, vooral op straat. Ze maken vaker ongewenst gedrag mee en passen hun gedrag aan om negatieve reacties te voorkomen.

“De hand van je partner loslaten zodra er iemand aankomt. Op school verzwijgen op wie je verliefd bent. Andere kleding aantrekken omdat je geen gedoe wilt”, zegt Brouwer. “Zo gaat die onveiligheid in je dagelijks leven zitten. Mensen leveren vrijheid in, soms zonder dat hun omgeving het merkt.”

Concrete maatregelen van gemeenten gevraagd

Het COC heeft de colleges van burgemeester en wethouders en de gemeenteraden van alle 18 gemeenten in hun werkgebied aangeschreven. De vereniging vraagt hun om de onderzoeken op korte termijn te bespreken en aan te geven welke aanvullende maatregelen zij gaan nemen.

Daarbij gaat het onder meer om steun aan scholen die werken aan sociale veiligheid en aan GSA’s: groepen leerlingen die zich samen inzetten voor de acceptatie van seksuele en genderdiversiteit. Ook vraagt het COC om structurele ondersteuning van lokale ontmoetingsplekken en initiatieven. Met sportverenigingen, jongerenwerk, politie en antidiscriminatievoorzieningen moeten gemeenten afspraken maken over het tegengaan van discriminatie en het verbeteren van de veiligheid.

“Gemeenten hoeven dit niet alleen te doen. Er zijn scholen, verenigingen en vrijwilligers die hier al hard aan werken. Zorg dat zij de steun en middelen krijgen om dat vol te houden”, zegt Brouwer. “En spreek af wie wat doet, zodat het na een goed gesprek ook verdergaat.”

Het COC erkent dat verschillende gemeenten al veel doen. Arnhem investeert bijvoorbeeld in het Roze Jaar en faciliteert het Arnhems Regenboogoverleg.

“Die inzet waarderen we. Er ligt in Arnhem een samenwerking waarop we kunnen voortbouwen”, aldus Brouwer. “De nieuwe cijfers vragen wel om te kijken waar meer nodig is. Ook als je al veel doet, moet je bij zo’n achteruitgang bereid zijn je aanpak te versterken.”

Paarse Vrijdag op 9 oktober

Met Paarse Vrijdag op 9 oktober is er op korte termijn een gelegenheid om scholen te betrekken. Het COC roept gemeenten op om scholen te benaderen en met hen afspraken te maken over sociale veiligheid gedurende het hele schooljaar.

“Voor een leerling kan het ontzettend veel betekenen als de school paars kleurt”, zegt Brouwer. “Maar die leerling moet er op maandag ook op kunnen vertrouwen dat een docent ingrijpt als er wordt gescholden. Die dagelijkse steun maakt het verschil.”

Brouwer benadrukt dat ook ouders, sportclubs en andere organisaties verantwoordelijkheid dragen. “Jongeren horen hoe volwassenen over de regenbooggemeenschap praten, thuis, langs het sportveld en online. We moeten dus ook naar onszelf kijken. Wat geven we hun mee? En laten we iets van ons horen als iemand wordt uitgescholden of buitengesloten?”

Het COC vraagt de gemeentebesturen om in hun reactie duidelijk te maken welke maatregelen zij al nemen, wat zij gaan versterken en wanneer. De vereniging biedt aan daarbij te helpen, samen met vrijwilligers, lokale partners en inwoners.

“Wij luiden de noodklok omdat de acceptatie achteruitgaat en mensen zich onveiliger voelen”, zegt Brouwer. “Dan willen we van gemeentebesturen horen wat zij gaan doen. Wij staan klaar om mee te werken.”